Nowosolna – zarządzanie finansami gminy. Jak nasza gmina wypada na tle innych gmin.

  • Views 3909
  • Rating 12345

W okresie ostatniej kampanii przedwyborczej na łamach Dziennika Łódzkiego został opublikowany ranking gmin województwa. Sklasyfikowanych zostało 133 gmin, to jest wszystkie z wyjątkiem jednej z najbogatszych gmin w Polsce ? gminy Kleszczów.

Nowosolna została w tym rankingu sklasyfikowana na bardzo wysokim – 4 miejscu. Władze gminy, a również komitet wyborczy wójta, usiłowały wykorzystać ten niewątpliwy sukces propagandowo. Szczegółowa analiza miejsc zajmowanych przez naszą gminę w poszczególnych kryteriach nakazuje jednakże wskazanie innego ?ojca? sukcesu niż gminna władza.

Wysokie miejsca nasza gmina zajęła w następujących kryteriach:

  1. powierzchnia mieszkaniowa przypadająca na jednego mieszkańca ? 1 miejsce w województwie
  2. dochody w zł./ mieszkańca ? 3 miejsce
  3. liczba bezrobotnych/ 100 mieszkańców w wieku produkcyjnym ? 4 miejsce
  4. liczba firm/100 mieszkańców ? 1 miejsce.
  5. wydatki na gospodarkę komunalną zł/ mieszkańca ? 28 miejsce

W środku tabeli lub pod jej koniec w takich kryteriach jak :

  1. nakłady inwestycyjne zł/mieszkańca ? 44 miejsce
  2. środki pozyskane z UE zł/mieszkańca ? 56 miejsce
  3. zadłużenie zł/mieszkańca ? 102 miejsce
  4. wydatki na administrację – 125 miejsce

W kryterium 3 i 4 mniejsza wartość zadłużenia czy wydatków oznaczała wyższą pozycję. W odniesieniu do kryterium 4 znaczy to, że na 133 gminy ujęte na liście rankingowej zaledwie 8 wydawało na administrację więcej aniżeli gmina Nowosolna. Zestawienie powyższe, jak mi się wydaje, pozwoli każdemu czytelnikowi ocenić komu i w jakim stopniu zawdzięczamy tak wysoką pozycję w rankingu gmin województwa. Dla osób szczególnie zamiłowanych w analizie finansowej polecam wyciągnięcie wniosków w zakresie współzależności pomiędzy pozycjami gminy w takich kryteriach jak zadłużenie, inwestycje i wydatki na administrację.

Niewątpliwie dla każdego, kto choćby otarł się lekko o analizy finansowe, wysokiemu zadłużeniu czyli niskiej pozycji w kryterium ?zadłużenie? powinna towarzyszyć wysoka pozycja w kryterium ?nakłady inwestycyjne?. Jeśli jest inaczej to znaczy, że pożyczone pieniądze w niewielkim stopniu pracują na rzecz rozwoju gminy, a w większym stopniu przeznaczane są na wydatki związane z administracją.

Po przeczytaniu tekstu powyżej może zrodzić się pytanie po co komu ranking gmin sprzed 3,5 roku. Moim zdaniem, przypomnienie tego rankingu, którego zadaniem było pokazanie sposobów zarządzania dochodami pochodzącymi z naszych podatków, jest niezwykle celowe. Można mieć nadzieję, że przed wyborami jesienią tego roku ukaże się podobny ranking. Porównanie tego sprzed 4 lat z aktualnym pozwoli wyborcom na bardziej świadome oddawanie swoich głosów.

Jako radny, który brał udział w dyskusji i uchwalaniu kolejnych budżetów w tej kadencji mam ogromne wątpliwości, czy przegłosowanie ich w takiej postaci pozwoli poprawić gminie tak odległą pozycję w kryteriach wydatków na administrację, inwestycje i zadłużenie. Odnoszę wrażenie, że projektodawca budżetów nie przejął się zbytnio tak niską pozycją w oszczędnym wydatkowaniu pieniędzy publicznych na pracowników zatrudnionych w urzędzie i wierzy, że otrzyma wieniec laurowy za wysoką pozycję uwzględniającą wszystkie kryteria, w tym przede wszystkim te, które od niego nie zależą.

Moim zdaniem, poprawa pozycji rankingowej w ważnych dla rozwoju gminy kryteriach nie nastąpi, a jeśli tak się zdarzy, to tylko w przypadku gdy w kilku innych gminach nastąpi pogorszenie wyników zarządzania. Do wniosków takich skłaniają mnie następujące spostrzeżenia. Do celów rankingu wykorzystane będą wyniki uzyskane przez gminę w zamkniętym już okresie obrachunkowym 2013. Wyniki osiągnięte w 2013 r. najogólniej nie są najlepsze nawet w porównaniu z latami poprzednimi. Katastrofalnie niska jest wartość zrealizowanych inwestycji. Wydatków na administrację udało się nie zrealizować w wysokości zaplanowanej w budżecie ale tylko ze względu na ich wysoką wartość w planie budżetu. Narastanie wydatków na administrację ma historię dłuższą niż trwanie obecnej kadencji. Uwarunkowania tworzenia ciągle nowych i najczęściej zbędnych miejsc pracy są bardzo silne i oczywiste. Z tych powodów aby ocenić racjonalność wydatków w ogóle, trudno porównywać zaplanowane wydatki na 2014 z wydatkami poprzednich okresów.

Ponieważ jednakże każda ocena powinna mieć jakieś odniesienie, to moim zdaniem niezwykle zasadne jest odniesienie planu budżetu naszej gminy do Gminy Brzeziny. W tym celu przedstawiam dane liczbowe dotyczące obydwu gmin. Dane te są ogólnie dostępne na stronach internetowych.

KRYTERIA NOWOSOLNA BRZEZINY
1. Powierzchnia (km2) 54 106 km2
2. Ludność (osoby) 4400 5400
3. Dochody Gminy ogółem ( tys. zł.)W tym m.in.: 17.119,6 13.922,0
3.1 Dochody z podatków PIT od osób zamieszkałych na terenie gminy (tys. zł.) 7. 483,7 2.310,3
3.2 Dochody z podatków od nieruchomości( razem od ludności i przedsiębiorstw) tys. zł. 2.709,4 1.713,0
3.3 Podatek rolny od rolników indywidualnych.( tys. zł.) 197,4 449,7
3.4 Dochody z podatku dochodowego od przedsiębiorstw ( tys. zł.) 60,0 40,0
4. Liczba osób zatrudnionych w Urzędzie Gminy (etaty) 34,75 21
5. Wydatki na administrację (tys. zł.) 2.544,3 1.575,3
6. Wydatki na inwestycje (tys.zł.) 3.190,3 3.138,8
7. Sieć gminnych dróg asfaltowych i betonowych( km) 39,2 80

Wnioski z powyższej tabeli narzucają się następująco : Gmina Brzeziny zajmuje obszar blisko dwukrotnie większy, a jej liczba mieszkańców jest o 22 % wyższa. Obydwie gminy, biorąc pod uwagę średnią dla województwa łódzkiego, należy zaliczyć do gmin średniej wielkości. Gmina Brzeziny jest znacznie biedniejszą gminą, posiada dochody niższe od naszej gminy o 19 % i większą liczbę ludności. We wspomnianym na początku rankingu, w kryterium dochodowym, była o 60 miejsc dalej niż gmina Nowosolna. Na tak wysoką pozycję naszej gminy w tym kryterium wpływ miały przede wszystkim dochody z podatków od osób zamieszkałych w gminie, które pracują w różnych instytucjach i rozliczają się z Urzędem Skarbowym przy pomocy PIT, najczęściej 37. Dość wysoką wartość w dochodach gminy stanowią podatki od nieruchomości, zarówno tych należących do ludności jak również do przedsiębiorstw. Pozostałe pozycje dochodów mają znaczenie marginalne, poza dotacjami Skarbu Państwa, które w głównej mierze dofinansowują szkolnictwo.

Tyle o dochodach. Myślę, że równie ciekawa może okazać się analiza wydatków. Z pokrótce opisanego na wstępie rankingu wynika, że gmina Nowosolna wydaje bardzo dużo pieniędzy na administrację. Jest tylko kilka gmin w województwie, które, w przeliczeniu na jednego mieszkańca, wydają więcej.

Rozrzutność pieniędzy na ten cel potwierdza ogromna różnica przedstawiona w zestawieniu porównawczym z gminą Brzeziny. Wynika z niego, że liczba zatrudnionych osób w Urzędzie gminy Nowosolna jest o 65% wyższa niż w Brzezinach, a wydatki na administrację są wyższe o 62%. Różnice te mogą szokować, ale uwaga – tak naprawdę są sporo wyższe.

W gminie Nowosolna działa wydzielony Zakład Budżetowy, zajmujący się gospodarką komunalną, ze strukturą organizacyjną obowiązującą w przedsiębiorstwie. Wg. struktury organizacyjnej z 2011 r., być może obecnie nieco zmienionej, Zakład Budżetowy zatrudniał 10 osób, w tym 2 konserwatorów zatrudnionych na pełny etat, jednego na 1/3 etatu oraz jednego na umowę zlecenia. Pozostałe stanowiska to pracownicy administracyjni (3 osoby), 2 pracowników gospodarczych oraz dyrektor. Dodatkowo Zakład zakupi w 2014 roku usługi od firm zewnętrznych za kwotę 657,4 tys. zł., w tym na utrzymanie dróg.

Gmina Brzeziny nie posiada wydzielonego Zakładu Gospodarki Komunalnej, a zakresem administrowania, całym zakresem wykonywanym przez nasz Zakład, zajmują się dwie osoby zatrudnione w pionie Z-cy Wójta. W księgowości Urzędu zatrudnionych jest 6 osób, w tym Skarbnik. W naszej gminie, w pionie księgowości, zatrudnionych jest 8 osób.

Tak więc dla uzyskania porównywalności wielkości zatrudnienia obydwu Urzędów, to, poza konserwatorami, którzy są niewątpliwie potrzebni, należałoby pozostałych 6- 7 osób zatrudnionych w Zakładzie doliczyć do stanu zatrudnienia Urzędu Gminy Nowosolna. Wówczas okazałoby się, że dla wykonania podobnego zakresu zadań urzędów gminnych, Urząd Gminy Nowosolna potrzebuje 40- 42 pracowników, czyli ok. dwukrotnie więcej niż Urząd Gminy w Brzezinach. Likwidacja Zakładu Gospodarki Komunalnej, o co wnosiłem od początku trwania obecnej kadencji Rady Gminy Nowosolan, poza ogromnymi oszczędnościami w kosztach, podniosłaby dochody gminy z tytułu sprzedaży wody, odbioru ścieków i usług instalacyjnych.

Zakład Budżetowy to nie jedyne miejsce gdzie można znaleźć oszczędności. W gminie Nowosolna każda szkoła, biblioteka posiada własną obsługę księgową. Tłumaczy się, że przepisy wynikające z ustaw o rachunkowości i samorządzie wykluczają połączenie funkcji księgowych różnych jednostek. Gminy, takie chociażby jak Brzeziny, w imię interesu społeczności lokalnej potrafią, zgodnie z prawem, wykluczyć dublowanie się tych samych stanowisk. W imię poszukiwania oszczędności, polecam decydentom naszej gminy czerpanie przykładów szukania oszczędności u naszego sąsiada za miedzą np. w zakresie zimowego utrzymania dróg. W gminie Brzeziny odśnieżanie wykonywane jest przez Ochotniczą Straż Pożarną. Ciekawe byłoby porównanie kosztów odśnieżania obydwu gmin, biorąc pod uwagę fakt, że gmina Brzeziny jest dwukrotnie większa obszarowo.

Uzyskanie wyższej pozycji w rankingu gmin daje mieszkańcom i decydentom gminnym niewątpliwą satysfakcję. Daleko ważniejsze jednakże jest to, że poprawa pozycji naszej gminy w kryteriach, w których zajmuje niską albo bardzo niską pozycję, oznacza więcej inwestycji w infrastrukturę drogową, elektryczną, kanalizacyjną. Moim zdaniem możliwe jest wygenerowanie oszczędności w wysokości 600-800 tys. zł. rocznie i przeznaczenie ich na realizację planów rozwojowych gminy.

Artykuł ten pisałem w oparciu o źródła wskazane poniżej, rozmowy w Urzędzie Gminy Brzeziny i swoją najlepszą wiedzę wynikającą z wykształcenia i doświadczenia zawodowego.

Na zakończenie, związku z rokiem wyborczym chciałbym złożyć osobistą deklarację: Nie zamierzam kandydować na wójta Gminy Nowosolna w najbliższych wyborach ani tym bardziej w następnych. Moją ogromną satysfakcją byłoby natomiast, gdyby następny wójt, nawet jeśli ten sam, uruchomił ogromne rezerwy finansowe wynikające z możliwych oszczędności i przeznaczył je na cele inwestycyjne.

Grzegorz Grzeliński

Źródła:

  1. Ranking Gmin
  2. Budżet Gminy Nowosolna 
  3. Budżet Gminy Brzeziny
  4. Struktura organizacyjna Nowosolna
  5. Struktura organizacyjna Brzeziny 

 


5 thoughts on “Nowosolna – zarządzanie finansami gminy. Jak nasza gmina wypada na tle innych gmin.

  1. a szkoda Panie Grzegorzu może nareszcie byłby odpowiedni człowiek na odpowiednim stanowisku

  2. Popieram. Oczywiście, że powinien Pan kandydować na stanowisko wójta. Pozdrawiam

  3. Szokujące jest porównanie liczby zatrudnionych. Widać z tego porównania o ile więcej dróg i ulic, nie tylko w Kalonce, mogłoby wskazywać na to, że mamy 21 wiek.

  4. Popieram! Ma nadzieję, że głosy nie będą liczone w Urzędzie Gminy. Tam w ciągu ostatnich 8. lat różnie było…

  5. Panie Grzegorzu,

    dziękuję za ten artykuł. Pewne jest to, że naszej gminie przydałby się gospodarz z prawdziwego zdarzenia! Taki, który będzie prowadził naszą gminę jak własną firmę. Czyli stworzy biznesplan, gdzie przede wszystkim wskaże źródła finansowania. A nie będzie dawał obietnice bez pokrycia w przychodach.

    Pozdrawiam serdecznie,
    Agata

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *